Odszkodowanie dla pasażera

Czy pasażer zawsze dostanie odszkodowanie ?

13 lis

Podróż samochodem w roli pasażera z pozoru zdejmuje z nas odpowiedzialność za to, co dzieje się na jezdni. Gdy jednak dochodzi do wypadku, a za kierownicą siedzi mąż, żona, partner, rodzic lub znajomy, pojawia się paraliżujący dylemat moralny i prawny. Wiele poszkodowanych osób rezygnuje z walki o pieniądze na leczenie w obawie, że zgłoszenie szkody uderzy bezpośrednio w finanse bliskiej osoby lub doprowadzi do rodzinnego konfliktu. Czy słusznie ?

Czy pasażer zawsze dostanie odszkodowanie ?

Wokół odszkodowań dla pasażerów narosło mnóstwo mitów. W polskim prawie cywilnym pozycja pasażera jest jednak wyjątkowo silnie chroniona, a relacja osobista ze sprawcą nie pozbawia poszkodowanego prawa do pełnej kompensaty doznanej krzywdy.

Pasażer jako poszkodowany – skąd pochodzą pieniądze na odszkodowanie?

Kto faktycznie wypłaca odszkodowanie i zadośćuczynienie?

Podstawowym źródłem wypłaty jest obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zgodnie z art. 34 i art. 35 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczeniem OC objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem w okresie trwania umowy, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu.

Oznacza to, że roszczenia kierowane są bezpośrednio do zakładu ubezpieczeń, w którym wykupiono polisę OC pojazdu sprawcy. Pieniądze nie pochodzą z prywatnej kieszeni kierującego ani z jego bieżącego majątku – wypłaca je ubezpieczyciel w ramach zawartej umowy gwarancyjnej.

Czy ubezpieczyciel zażąda od sprawcy zwrotu wypłaconych pieniędzy (regres)?

To najczęstsza obawa pasażerów: „Jeśli wezmę odszkodowanie, ubezpieczalnia ściągnie te pieniądze od mojego męża lub przyjaciela”. W normalnych warunkach drogowych jest to mit. Zakładowi ubezpieczeń przysługuje tzw. regres ubezpieczeniowy (art. 43 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) tylko w ściśle określonych, skrajnych przypadkach:

  • gdy kierujący wyrządził szkodę umyślnie,
  • gdy prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających,
  • gdy wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa,
  • gdy zbiegł z miejsca zdarzenia,
  • gdy nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem.

Jeżeli wypadek był wynikiem błędu kierowcy (np. poślizg, niedostosowanie prędkości, zjechanie z drogi, wymuszenie pierwszeństwa), ubezpieczyciel nie ma prawa żądać zwrotu wypłaconych świadczeń od sprawcy wypadku.

Zasady odpowiedzialności: kiedy pasażer ma prawo do pełnych świadczeń?

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 436 § 1 k.c.)

W relacji do pasażerów posiadacz pojazdu mechanicznego odpowiada co do zasady na niezwykle surowej zasadzie ryzyka. Oznacza to, że odpowiedzialność za szkodę na osobie powstaje automatycznie z mocy prawa wskutek samego faktu poruszania się pojazdu – poszkodowany pasażer nie musi udowadniać kierowcy winy.

Zwolnienie posiadacza pojazdu (i ubezpieczyciela) z tej odpowiedzialności może nastąpić wyłącznie przy wykazaniu jednej z trzech przesłanek egzoneracyjnych:

  1. działania siły wyższej,
  2. wyłącznej winy poszkodowanego pasażera,
  3. wyłącznej winy osoby trzeciej, za którą posiadacz nie ponosi odpowiedzialności.

Kiedy stosuje się zasadę winy i czym jest „przewóz z grzeczności”?

Wyjątek od zasady ryzyka wprowadza art. 436 § 2 Kodeksu cywilnego, który wskazuje, że za szkody wyrządzone osobom przewożonym z grzeczności odpowiada się wyłącznie na zasadach ogólnych, czyli na zasadzie winy (art. 415 k.c.).

Wokół tego pojęcia ubezpieczyciele często tworzą nadinterpretacje. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego:

  • Przewóz z grzeczności to przysługa w znaczeniu potocznym – musi być w pełni bezinteresowny i nieodpłatny (np. podwiezienie autostopowicza czy przypadkowego znajomego).
  • Przewóz członka rodziny NIE JEST przewozem z grzeczności: Podróżowanie ze współmałżonkiem, dzieckiem czy partnerem w ramach wspólnego wyjazdu rodzinnego, załatwiania spraw domowych czy wakacji nie stanowi przewozu z grzeczności. W takich sytuacjach posiadacz pojazdu nadal odpowiada na korzystniejszej dla poszkodowanego zasadzie ryzyka.
  • Nawet jeśli w konkretnej sprawie zachodzi przewóz z grzeczności (np. podwózka dalszego znajomego), pasażer nadal otrzyma odszkodowanie z OC, o ile kierowcy można przypisać jakąkolwiek winę za zdarzenie (np. błąd w technice jazdy).

Małżeństwo a odszkodowanie: co z majątkiem wspólnym i współwłasnością auta?

Czy żona lub mąż sprawcy wypadku może otrzymać zadośćuczynienie?

Tak. Pasażer będący małżonkiem sprawcy ma pełne prawo ubiegać się o świadczenia z polisy OC za szkody osobowe (uszkodzenie ciała, ból, rozstrój zdrowia).

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że kwoty uzyskane z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę oraz odszkodowania za uszkodzenie ciała stanowią majątek osobisty poszkodowanego małżonka, a nie majątek wspólny. Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty zadośćuczynienia tylko dlatego, że poszkodowany pozostaje ze sprawcą w związku małżeńskim i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe.

Szkoda osobowa a szkoda w mieniu – kluczowe rozróżnienie (art. 38 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych)

Warto pamiętać o ważnym wyjątku ustawowym:

  • Szkody na osobie (obrażenia ciała): Ubezpieczyciel OC pokrywa je w pełnym zakresie, nawet jeśli poszkodowany pasażer jest współwłaścicielem pojazdu.
  • Szkody rzeczowe (zniszczone mienie): Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń nie odpowiada z polisy OC za uszkodzenie lub zniszczenie mienia wyrządzone posiadaczowi przez kierującego (np. jeśli mąż rozbił auto stanowiące współwłasność obojga małżonków, ubezpieczyciel nie zapłaci za naprawę samochodu z OC). Za obrażenia ciała żony siedzącej na fotelu pasażera ubezpieczyciel zapłacić jednak musi.

O jakie roszczenia może walczyć poszkodowany pasażer?

Katalog świadczeń przysługujących pasażerowi z polisy OC pojazdu sprawcy jest bardzo szeroki:

  1. Zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (art. 445 § 1 k.c.): Jednorazowa rekompensata za ból fizyczny, stres powypadkowy, lęki, przebyte operacje i ograniczenia w życiu osobistym.
  2. Zwrot wszelkich kosztów powypadkowych (art. 444 § 1 k.c.): Zwrot wydatków na leki, prywatne wizyty lekarskie, zabiegi rehabilitacyjne, sprzęt ortopedyczny, dojazdy do placówek medycznych, a także koszty opieki sprawowanej nad poszkodowanym przez osoby bliskie.
  3. Renta powypadkowa (art. 444 § 2 k.c.): Świadczenie wyrównujące utracone dochody w przypadku trwałej niezdolności do pracy lub renta na zwiększone potrzeby (np. stałe koszty leczenia, pielęgnacji czy rehabilitacji).
  4. Świadczenia z prywatnych polis NNW: Otrzymanie wypłaty z OC sprawcy nie wyklucza dochodzenia świadczeń z własnych ubezpieczeń NNW (szkolnych, pracowniczych czy komunikacyjnych).

Kiedy ubezpieczyciel może obniżyć lub wyłączyć wypłatę?

Choć pasażer jest niemal zawsze stroną chronioną, istnieją sytuacje, w których ubezpieczyciel spróbuje obniżyć świadczenie, stosując zarzut przyczynienia się do powstania lub zwiększenia szkody (art. 362 k.c.):

  • Brak zapiętych pasów bezpieczeństwa: Jeśli pasażer nie zapiął pasów w chwili zderzenia, a biegli wykażą, że wpłynęło to na ciężar urazów.
  • Świadoma jazda z nietrzeźwym kierowcą: Jeśli pasażer wiedział, że kierujący spożywał alkohol, i mimo to zdecydował się na podróż.
  • Podróżowanie z kierowcą bez uprawnień: Jeśli pasażer miał pełną świadomość braku prawa jazdy u kierującego.

W takich sytuacjach ubezpieczyciel może potrącić pewien procent ze świadczeń, jednak rzadko zwalnia go to z odpowiedzialności w całości.

Bezpłatna konsultacja z ekspertami wypadekinfo.pl


Sprawdź naszą ofertę już dziś

Sprawdź nasze usługi ubezpieczeniowe, które zapewnią Ci spokój i bezpieczeństwo. Jesteśmy tu, aby Ci pomóc w każdej sytuacji.

Kontakt
Blog

Przeglądaj inne artykuły

Zaniżone odszkodowanie za pożar domu 18 lis
zaniżone odszkodowanie po pożarze
Zaniżone odszkodowanie za pożar domu

Spłonął Twój dom, mieszkanie lub hala firmowa, a ubezpieczyciel wypłacił ułamek sumy ubezpieczenia albo odmówił pomocy? Zbiórki charytatywne dają doraźne wsparcie, ale to wypłata z polisy ma przywrócić Ci dach nad głową i pozwolić wznowić działalność. Niestety, w kosztorysach po pożarze ubezpieczyciele rutynowo stosują sztuczki: potrącają podwójną amortyzację, zaniżają stawki robocizny i powołują się na „wartość rzeczywistą”. Z naszego poradnika dowiesz się, czym różni się wartość odtworzeniowa od rzeczywistej, na czym polegają manipulacje rzeczoznawców i jak skutecznie zawalczyć o pełne odszkodowanie.

Czy wyłączony silnik wyklucza odszkodowanie z OC? Wyjaśniamy pojęcie „ruchu pojazdu” 15 lis
Ruch pojazdu a odszkodowanie
Czy wyłączony silnik wyklucza odszkodowanie z OC? Wyjaśniamy pojęcie „ruchu pojazdu”

Ruch pojazdu w prawie ubezpieczeniowym jest rozumiany znacznie szerzej niż tylko fizyczne przemieszczanie się samochodu po drodze, a brak uruchomionego silnika nie może być podstawą do odmowy wypłaty odszkodowania z polisy OC

Zderzenie z sarną lub dzikiem: kto naprawdę płaci za naprawę auta (nawet bez AC)? 5 lis
zderzenie ze zwierzęciem
Zderzenie z sarną lub dzikiem: kto naprawdę płaci za naprawę auta (nawet bez AC)?

Przeświadczenie, że brak polisy Autocasco (AC) oznacza konieczność sfinansowania naprawy samochodu wyłącznie z własnej kieszeni po kolizji z dzikim zwierzęciem, jest jednym z najczęściej powielanych mitów wśród kierowców. Choć ubieganie się o środki bez polisy AC wymaga podjęcia konkretnych kroków prawnych i dowodowych, w określonych sytuacjach pełną odpowiedzialność cywilną za szkodę ponosi - zarządca drogi - lub - koło łowieckie .